Pelèra en canta
La tradicion de l'ivèrn a noste qu'ei tanben har un sòrt au pòrc casalèr tà las provisions...
 

La tradicion de la pelèra qu'ei enqüèra plan vitèca a noste com ac muisha la jornada organizada deu costat de Busi, aqueste dissabte 29 de noveme. Lo miélher tà'vs presentar aqueth eveniment, qu'ei de deishar parlar lo calam deu noste collèga Olivier, redactor de la pagina Vent de Castanha, cada dijaus suu jornau la République. Un petit plaser a léger...

Minja drin quan hestejas !

Per noste, e aquò n’ètz pas shens ac saber solide, la recèpta tà ua hèsta plan escaduda que’s tien en dus mots : ua taulejada de com cau e quauques cançons.

Ne trobaratz pas ua hèsta de bèth endom shens de qué clacar. E se voletz har vàler drin de cultura que calerà lo monde que’s poishquin plear lo ganitèth. Se non, n’i vederatz pas ad arrés. Aqueth tiquet ganhant a tot còp qu’ei probable çò qui explica lo succès qui an las hèstas de Seteme en Bearn. Mes aquò qu’ei tanben vertat au briu de tota l’annada e capvath tot lo Bearn e au delà, pertot peu Sud Oèst. N’ei pas tad arren se, en lenga nosta, « har- se’n ua hèsta » ei lo sinonime de « regalà’s ». Tà atraçar los gus, que’us cau gahar dab drin de mascalha. Manca de pastura, non vienen pas o que se’n tornan tà casa viste hèit.

Los organizators de hèstas peu parçan qu’ac an comprés a de bonas que i a bèra luas. A Busi, enter Auloron e Arudi, plan a l’acès en lo pèmont, qu’ac saben tanben. Eths, totun, qu’an causit de préner lo problèma a l’arreboish. Tà har vàler los productors e la gastronomia locaus, tà arreviscolar un rituau qui ritmava los ivèrns deus nostes ajòus, tà celebrar la bona chicalha, qu’i an hicat ua hèsta aquí dessús !

A Busi, doman passat de nau òras deu matin enlà, qu’organizan la gran Pelèra de Sent Saturnin. E que’s debanarà de segur tau com se hasè un còp èra quan los òmis e s’i hasèn tà escanar lo pòrc mentre qui calèva escóner los dròlles en boçà’us las aurelhas (los arrèrhilhs, de la vila vienuts de segur, los de casa qu’i èran abituats). Que’ns van gahar la nostalgia e lo sarracòr a la vista deu « Mossur » penut com un tinhahús. Qu’auram probable l’estomac un drin capvirat quan calerà aparar en un baciòt la sang deu « Deputat » qui shisclarà a borbolhons… Puish que serà vienuda l’òra de la pelada, de l’aiga borienta, deus rasclets e deu calamèth tà’u tirar lo peluishon. Un còp lo « Ministre » penut sus l’escalòt, plaça a l’obertura tà l’esventralhada, lo netejatge deus budèths e que’n dèishi drin pr’amor de las amnas sensiblas.

Totun, la Pelèra de Sent Saturnin qu’ei sustot ua hèsta purmèr. Deu matin enlà la hera mestierau e deu terrador que serà ubèrta. A 10h30 la missa solemna que servirà dilhèu tà benedíser la bèstia. L’aperitiu que serà animat per Los de Laruntz e la banda Los Calhavaris abans de minjar un nhac (tripa, dobles o trip porquèr ; e ben tè, m’auré estonat !). Que s’i tornaràn a la pelèra lo vrèspe e a 17h00, Los Pagalhós (aqueths non mancan pas jamei de se’n har ua) que cantaràn hens la glèisa. A sèt òras deu ser, ua cantèra dab Paz Aban qu’animarà l’aperitiu (o lo contrari) en esperar lo sopar. Pas cap besonh de’vs condar lo menut, que ve’n menshidatz…

Olivier PEDEZERT